Trong bối cảnh chuyển đổi số đang diễn ra mạnh mẽ trên mọi lĩnh vực của đời sống kinh tế – xã hội, việc nâng cao năng lực số, phát huy tinh thần đổi mới sáng tạo và khẳng định vai trò tiên phong của thanh niên, sinh viên trở thành yêu cầu cấp thiết đối với sự phát triển của đất nước. Hưởng ứng chương trình hành động của Đoàn TNCS Hồ Chí Minh về đột phá phát triển khoa học, công nghệ, đổi mới sáng tạo và chuyển đổi số quốc gia, thực hiện chỉ đạo của Trung ương Hội Sinh viên Việt Nam, ngày 12/10/2026, Ban Thường vụ Thành đoàn – Ban Thư ký Hội Sinh viên Việt Nam thành phố Hà Nội phối hợp với Trường Đại học Mở Hà Nội long trọng tổ chức Diễn đàn “Sứ mệnh tiên phong làm chủ công nghệ số của thế hệ tri thức trẻ Việt Nam”.
Diễn đàn là không gian trao đổi học thuật, chia sẻ kinh nghiệm và định hướng hành động dành cho đội ngũ cán bộ Đoàn – Hội, sinh viên, qua đó góp phần nâng cao nhận thức về vai trò của thế hệ tri thức trẻ trong tiến trình chuyển đổi số quốc gia. Chương trình đồng thời đặt ra yêu cầu chuyển đổi tư duy từ sử dụng công nghệ sang chủ động ứng dụng, sáng tạo và làm chủ công nghệ số trong học tập, nghiên cứu, hoạt động phong trào và nghề nghiệp tương lai.
Khẳng định vai trò tiên phong của tri thức trẻ trong kỷ nguyên số
Đồng chí Vũ Thị Minh Hằng – Ủy viên Ban Thường vụ Thành đoàn, Phó trưởng ban Công tác Đoàn và thanh thiếu nhi, Phó Chủ tịch thường trực Hội Sinh viên Việt Nam thành phố Hà Nội
Tham dự sự kiện có đồng chí Vũ Thị Minh Hằng – Ủy viên Ban Thường vụ Thành đoàn, Phó trưởng ban Công tác Đoàn và thanh thiếu nhi, Phó Chủ tịch thường trực Hội Sinh viên Việt Nam thành phố Hà Nội; TS. Nguyễn Minh Phương – Ủy viên Ban Thường vụ Đảng ủy, Phó Hiệu trưởng Trường Đại học Mở Hà Nội; đại diện lãnh đạo các đơn vị; Bí thư Đoàn Thanh niên, Chủ tịch Hội Sinh viên Nhà trường cùng gần 100 đại biểu là bí thư, phó bí thư các liên chi đoàn, liên chi hội trưởng, liên chi hội phó và các đồng chí ủy viên Ban Chấp hành.
Sự hiện diện của đại diện Thành đoàn – Hội Sinh viên Việt Nam thành phố Hà Nội, lãnh đạo Nhà trường và đội ngũ cán bộ Đoàn – Hội thể hiện sự quan tâm, đồng hành của các cấp, các ngành đối với nhiệm vụ bồi dưỡng thế hệ sinh viên có bản lĩnh chính trị, tri thức chuyên môn, năng lực số và khát vọng cống hiến. Đây cũng là lực lượng nòng cốt trong việc đưa những chủ trương, định hướng về phát triển khoa học, công nghệ, đổi mới sáng tạo và chuyển đổi số đến gần hơn với sinh viên, biến nhận thức thành hành động cụ thể trong môi trường đại học.
TS. Nguyễn Minh Phương – Ủy viên Ban Thường vụ Đảng ủy, Phó Hiệu trưởng Trường Đại học Mở Hà Nội phát biểu khai mạc
Phát biểu khai mạc diễn đàn, TS. Nguyễn Minh Phương – Ủy viên Ban Thường vụ Đảng ủy, Phó Hiệu trưởng Trường Đại học Mở Hà Nội, bày tỏ niềm vui và vinh dự khi Nhà trường được Thành đoàn – Hội Sinh viên Việt Nam thành phố Hà Nội tin tưởng lựa chọn là đơn vị đăng cai tổ chức chương trình có ý nghĩa thiết thực đối với tuổi trẻ Thủ đô và sinh viên cả nước.
Thay mặt Đảng ủy, Ban Giám hiệu Nhà trường, TS. Nguyễn Minh Phương gửi lời chào trân trọng, lời chúc sức khỏe tới các đại biểu, đồng thời nhấn mạnh ý nghĩa thời sự của chủ đề diễn đàn trong bối cảnh cuộc Cách mạng công nghiệp lần thứ tư đang tạo ra những thay đổi sâu sắc đối với phương thức học tập, lao động, quản trị và phát triển xã hội.
Theo TS. Nguyễn Minh Phương, chuyển đổi số không còn là khái niệm xa vời hay xu hướng chỉ thuộc về tương lai, mà đã trở thành thực tiễn hiện hữu trong mọi lĩnh vực của đời sống. Từ giáo dục, kinh tế, văn hóa đến quản lý nhà nước và hoạt động nghề nghiệp, công nghệ số đang mở ra nhiều cơ hội phát triển mới, đồng thời đặt ra những yêu cầu cao hơn về tri thức, kỹ năng, tư duy sáng tạo và khả năng thích ứng của mỗi cá nhân.
Trong bối cảnh đó, Nghị quyết số 57-NQ/TW ngày 22/12/2024 của Bộ Chính trị về đột phá phát triển khoa học, công nghệ, đổi mới sáng tạo và chuyển đổi số quốc gia là một định hướng quan trọng, thể hiện quyết tâm thúc đẩy năng lực khoa học, công nghệ và đổi mới sáng tạo, tạo động lực cho sự phát triển nhanh và bền vững của đất nước. Để hiện thực hóa những mục tiêu ấy, thanh niên, sinh viên với ưu thế về sự nhạy bén, tư duy cởi mở, khả năng tiếp cận tri thức mới và sức sáng tạo cần phát huy vai trò tiên phong, chủ động tham gia vào quá trình chuyển đổi số.
Từ góc nhìn đó, diễn đàn không chỉ đề cập đến những thay đổi về công nghệ, mà còn hướng tới một vấn đề có ý nghĩa căn bản hơn: làm thế nào để thế hệ tri thức trẻ Việt Nam thực sự trở thành chủ thể của quá trình chuyển đổi số, biết sử dụng công nghệ một cách thông minh, sáng tạo ra những giá trị mới và đóng góp thiết thực cho cộng đồng, xã hội.
Từ thành thạo sử dụng đến chủ động làm chủ công nghệ số
Một trong những thông điệp trọng tâm được TS. Nguyễn Minh Phương nhấn mạnh tại diễn đàn là sự khác biệt giữa việc sử dụng thành thạo công nghệ và năng lực làm chủ công nghệ.
Sinh viên ngày nay thường được nhắc đến như thế hệ công dân số, những người lớn lên cùng Internet, điện thoại thông minh, mạng xã hội và các nền tảng trực tuyến. Khả năng tiếp cận, sử dụng công cụ số của người trẻ ngày càng thuận lợi. Tuy nhiên, việc sử dụng công nghệ thường xuyên không đồng nghĩa với việc mỗi người đã có đủ năng lực để hiểu bản chất, đánh giá giới hạn, khai thác hiệu quả và sáng tạo dựa trên những công cụ đó.
Nếu chỉ sử dụng công nghệ để giải trí, tra cứu thông tin, giao tiếp hoặc tiêu dùng các dịch vụ có sẵn, người trẻ vẫn chủ yếu đứng ở vị trí người tiếp nhận. Trong khi đó, yêu cầu của thời đại mới đòi hỏi sinh viên phải tiến xa hơn: biết xác định vấn đề, tìm kiếm giải pháp, phân tích dữ liệu, đánh giá thông tin, lựa chọn công cụ phù hợp và ứng dụng công nghệ để tạo ra sản phẩm, sáng kiến hoặc giá trị mới.
Làm chủ công nghệ số trước hết phải bắt đầu từ tư duy số. Đó là khả năng nhìn nhận vấn đề dưới góc độ dữ liệu và công nghệ; biết đặt câu hỏi, kiểm chứng thông tin, nhận diện cơ hội ứng dụng công nghệ và chủ động thích nghi với sự thay đổi. Người có tư duy số không nhất thiết phải là chuyên gia lập trình, nhưng cần hiểu công nghệ có thể hỗ trợ công việc của mình như thế nào, những giới hạn nào cần lưu ý và những rủi ro nào phải được kiểm soát.
Đặc biệt, làm chủ công nghệ không có nghĩa là phụ thuộc hoàn toàn vào công cụ số. Một sinh viên biết sử dụng trí tuệ nhân tạo nhưng không kiểm chứng thông tin, không hiểu nội dung được tạo ra hoặc không thể chịu trách nhiệm về kết quả công việc thì chưa thể được xem là đã làm chủ công nghệ. Năng lực thực sự phải được thể hiện ở khả năng kết hợp tri thức chuyên môn, tư duy độc lập, năng lực đánh giá và trách nhiệm của con người trong quá trình ứng dụng công nghệ.
Đối với thế hệ tri thức trẻ, yêu cầu này càng có ý nghĩa khi các công cụ số và trí tuệ nhân tạo ngày càng hiện diện rộng rãi trong môi trường học tập, nghiên cứu và việc làm. Công nghệ có thể hỗ trợ xử lý những công việc lặp lại, mở rộng khả năng tiếp cận tri thức và tăng hiệu suất lao động. Tuy nhiên, tư duy phản biện, khả năng sáng tạo, sự thấu cảm, tinh thần trách nhiệm và đạo đức nghề nghiệp vẫn là những yếu tố quan trọng giúp con người sử dụng công nghệ đúng mục đích và tạo ra giá trị bền vững.
Thông điệp đặt ra tại diễn đàn vì vậy không chỉ là lời kêu gọi sinh viên học thêm những công cụ mới, mà còn là yêu cầu thay đổi cách tiếp cận: từ thụ động tiếp nhận sang chủ động khám phá; từ sử dụng những giải pháp có sẵn sang tìm kiếm khả năng cải tiến; từ tiếp cận công nghệ theo nhu cầu cá nhân sang vận dụng công nghệ để giải quyết những vấn đề thực tiễn của ngành nghề và xã hội.
Hai chuyên đề trọng tâm: Từ sứ mệnh tiên phong đến năng lực hành động
Để cụ thể hóa chủ đề diễn đàn, chương trình tập trung vào hai chuyên đề có mối quan hệ chặt chẽ với nhau, lần lượt đề cập đến vai trò của thế hệ tri thức trẻ và những năng lực cần thiết để chuyển từ sử dụng sang sáng tạo, làm chủ công nghệ số.
ThS. Lương Tuấn Long – Trưởng phòng Công tác Sinh viên
Chuyên đề thứ nhất: Sứ mệnh tiên phong của thế hệ tri thức trẻ và tiên phong trong lĩnh vực làm chủ công nghệ số, do ThS. Lương Tuấn Long – Trưởng phòng Công tác Sinh viên trình bày.
Chuyên đề đặt vấn đề về trách nhiệm lịch sử của thanh niên, đặc biệt là thế hệ thanh niên trí thức, trong bối cảnh đất nước bước vào giai đoạn phát triển mới. Xuyên suốt lịch sử dân tộc, thanh niên luôn là lực lượng giàu nhiệt huyết, sẵn sàng đảm nhận những nhiệm vụ khó khăn, góp sức trong sự nghiệp bảo vệ Tổ quốc, xây dựng và phát triển kinh tế, củng cố đời sống văn hóa và kiến tạo tương lai đất nước.
Ngày nay, khi tri thức, dữ liệu và công nghệ trở thành những nguồn lực quan trọng của phát triển, sứ mệnh tiên phong tiếp tục được đặt ra nhưng mang những nội dung mới. Thanh niên không chỉ cần đi đầu trong tinh thần cống hiến, mà còn phải chủ động làm mới tri thức, tiếp cận công nghệ tiên tiến, nâng cao năng lực sáng tạo và sẵn sàng giải quyết các bài toán thực tiễn bằng những phương thức phù hợp với thời đại số.
Làm chủ công nghệ số có thể được xem là bệ phóng giúp thế hệ trẻ phát huy vai trò tiên phong trên nhiều lĩnh vực chuyên môn. Trong kinh tế, công nghệ hỗ trợ phân tích thị trường, nâng cao hiệu quả quản trị và phát triển mô hình kinh doanh mới. Trong pháp luật, các giải pháp số có thể hỗ trợ tra cứu, quản lý hồ sơ và nâng cao khả năng tiếp cận thông tin pháp lý. Trong giáo dục, công nghệ mở rộng cơ hội học tập, thúc đẩy cá nhân hóa và tăng cường kết nối tri thức. Trong truyền thông, du lịch và các ngành dịch vụ, những nền tảng số góp phần đổi mới cách thức cung cấp thông tin, tiếp cận công chúng và xây dựng trải nghiệm cho người sử dụng.
Như vậy, công nghệ số không phải một lĩnh vực tách biệt với các ngành nghề truyền thống, mà ngày càng trở thành công cụ hỗ trợ nâng cao năng lực chuyên môn, tạo ra phương thức làm việc mới và mở rộng không gian phát triển của mỗi cá nhân. Muốn giữ vững vai trò tiên phong, người trẻ cần kết hợp nền tảng kiến thức chuyên ngành với khả năng tiếp cận, đánh giá và vận dụng công nghệ.
ThS. Trần Tiến Dũng – Giám đốc Trung tâm Công nghệ Kỹ thuật số
Chuyên đề thứ hai: Các yêu cầu, kỹ năng cần thiết để thế hệ trẻ chuyển từ sử dụng sang sáng tạo, làm chủ công nghệ số, do ThS. Trần Tiến Dũng – Giám đốc Trung tâm Công nghệ Kỹ thuật số trình bày.
Chuyên đề hướng đến câu hỏi mang tính thực hành: sinh viên cần trang bị những năng lực nào để hiện thực hóa mục tiêu ấy.
Trước hết, đó là năng lực số nền tảng, bao gồm khả năng sử dụng các công cụ phục vụ học tập, nghiên cứu, giao tiếp và hợp tác; tìm kiếm, đánh giá, quản lý thông tin; khai thác dữ liệu và lựa chọn giải pháp công nghệ phù hợp với nhiệm vụ cụ thể. Những kỹ năng này giúp sinh viên không chỉ hoàn thành công việc trước mắt mà còn chủ động thích ứng với những thay đổi của môi trường học tập và nghề nghiệp.
Bên cạnh đó, tư duy phản biện và năng lực giải quyết vấn đề là những yếu tố không thể thiếu. Trong môi trường số, thông tin được tạo ra và lan truyền với tốc độ nhanh, nhưng không phải nội dung nào cũng chính xác, đầy đủ hoặc phù hợp với hoàn cảnh sử dụng. Sinh viên cần biết đối chiếu nguồn tin, kiểm tra độ tin cậy, phân biệt dữ kiện với nhận định và đưa ra kết luận dựa trên bằng chứng. Khi ứng dụng trí tuệ nhân tạo, người học cần xem kết quả do công cụ tạo ra là nguồn tham khảo cần kiểm chứng, thay vì mặc nhiên coi đó là đáp án đúng.
Một năng lực quan trọng khác là khả năng học tập suốt đời. Công nghệ liên tục thay đổi, các công cụ hôm nay có thể được thay thế hoặc nâng cấp trong thời gian ngắn. Vì vậy, điều quan trọng không phải là ghi nhớ cách sử dụng một phần mềm cụ thể, mà là hình thành phương pháp tự học, khả năng tìm hiểu công nghệ mới, thử nghiệm có mục tiêu và đánh giá hiệu quả ứng dụng.
Đồng thời, sáng tạo và làm chủ công nghệ cần gắn liền với đạo đức số, bảo vệ dữ liệu cá nhân, an toàn thông tin và trách nhiệm xã hội. Mỗi sinh viên cần hiểu rằng hành vi trên không gian mạng có thể tạo ra những tác động thực tế đối với cá nhân và cộng đồng. Việc sử dụng công nghệ phải tôn trọng quyền riêng tư, quyền sở hữu trí tuệ, tính trung thực trong học thuật và những chuẩn mực nghề nghiệp.
Đối thoại đa chiều: Làm chủ công nghệ không phải sân chơi riêng của sinh viên công nghệ thông tin
Điểm nhấn của diễn đàn là phiên thảo luận do đoàn chủ tọa điều hành, với sự tham gia của đồng chí Vũ Thị Minh Hằng – Ủy viên Ban Thường vụ Thành đoàn, Phó trưởng ban Công tác Đoàn và thanh thiếu nhi, Phó Chủ tịch thường trực Hội Sinh viên Việt Nam thành phố Hà Nội; ThS. Thiều Cẩm Sơn – Bí thư Đoàn Thanh niên Trường Đại học Mở Hà Nội; TS. Đặng Bảo Sơn – Chủ tịch Hội Sinh viên Trường Đại học Mở Hà Nội.
Đoàn chủ tọa điều hành phiên thảo luận
Phiên thảo luận tập trung làm rõ hai vấn đề cốt lõi: vì sao làm chủ công nghệ số là điều kiện quan trọng để thế hệ trẻ tiếp tục phát huy sứ mệnh tiên phong; và sinh viên thuộc những ngành đào tạo khác nhau cần trang bị những kỹ năng liên ngành nào để có thể chủ động sáng tạo, ứng dụng công nghệ trên chính lĩnh vực chuyên môn của mình.
Đây là những câu hỏi có ý nghĩa thực tiễn, bởi chuyển đổi số không chỉ đặt ra yêu cầu đối với sinh viên công nghệ thông tin mà còn tác động đến hầu hết ngành nghề. Trong môi trường việc làm hiện đại, kiến thức chuyên ngành vẫn là nền tảng quan trọng, song khả năng vận dụng công nghệ để nâng cao hiệu quả công việc ngày càng trở thành một lợi thế cạnh tranh.
Đối với sinh viên ngành Tài chính – Ngân hàng, năng lực số có thể được thể hiện qua việc sử dụng công cụ phân tích dữ liệu, hiểu biết về các nền tảng giao dịch và thanh toán số, khả năng nhận diện rủi ro trong môi trường trực tuyến cũng như ý thức bảo vệ thông tin tài chính. Công nghệ không thay thế kiến thức tài chính, mà hỗ trợ người học xử lý thông tin hiệu quả hơn, nâng cao chất lượng phân tích và đưa ra quyết định có cơ sở.
Với sinh viên ngành Luật, công nghệ mở ra những phương thức mới trong tra cứu văn bản, quản lý hồ sơ, tiếp cận cơ sở dữ liệu và hỗ trợ nghiên cứu pháp lý. Tuy nhiên, việc sử dụng công cụ số phải đi cùng khả năng xác minh căn cứ pháp luật, đánh giá tính cập nhật của nguồn thông tin và bảo đảm nguyên tắc bảo mật. Các quyết định chuyên môn vẫn cần được xây dựng trên nền tảng kiến thức pháp lý, tư duy lập luận và trách nhiệm của người hành nghề.
Đối với sinh viên ngành Kinh tế, dữ liệu và các nền tảng số có thể hỗ trợ nghiên cứu thị trường, phân tích hành vi khách hàng, đánh giá xu hướng tiêu dùng và phát triển mô hình kinh doanh. Khả năng kết hợp tư duy kinh tế với kỹ năng khai thác dữ liệu giúp người học hiểu rõ hơn những thay đổi của thị trường, đồng thời phát hiện cơ hội đổi mới sản phẩm và dịch vụ.
Đối với sinh viên công nghệ thông tin, nhiệm vụ không chỉ là làm quen với các công cụ mới mà còn là phát triển tư duy hệ thống, năng lực thiết kế giải pháp, bảo đảm an toàn và khả năng hợp tác với những người thuộc lĩnh vực chuyên môn khác. Một sản phẩm công nghệ có giá trị không chỉ cần vận hành tốt về mặt kỹ thuật, mà còn phải giải quyết đúng nhu cầu của người dùng, phù hợp với bối cảnh ứng dụng và bảo đảm các yêu cầu về đạo đức, an toàn.
Trong lĩnh vực truyền thông và tuyển sinh, công nghệ số tạo điều kiện mở rộng khả năng tiếp cận công chúng, phân tích hiệu quả truyền thông và phát triển nội dung phù hợp với từng nhóm đối tượng. Tuy nhiên, việc sử dụng các nền tảng số cần đi cùng tư duy chiến lược, tính chính xác của thông tin, sự tôn trọng người tiếp nhận và trách nhiệm trong xây dựng hình ảnh tổ chức.
Ở lĩnh vực thư viện, chuyển đổi số có thể góp phần nâng cao khả năng tổ chức, quản lý và khai thác tài nguyên thông tin; hỗ trợ người học tìm kiếm tài liệu và mở rộng cơ hội tiếp cận tri thức. Vai trò của thư viện trong môi trường số không chỉ nằm ở việc cung cấp tài liệu mà còn ở việc hỗ trợ phát triển văn hóa đọc, năng lực thông tin và kỹ năng sử dụng nguồn học liệu có trách nhiệm.
Những ví dụ trên cho thấy, mỗi ngành học có đặc thù riêng nhưng đều có thể tìm thấy không gian ứng dụng và sáng tạo công nghệ. Điểm khác biệt không nằm ở việc sinh viên sử dụng cùng một công cụ hay theo đuổi cùng một con đường, mà ở khả năng nhận diện vấn đề của lĩnh vực mình đang học và lựa chọn giải pháp công nghệ phù hợp để giải quyết vấn đề đó.
Đại biểu trao đổi, thảo luận
Tham gia chia sẻ tại chương trình có ThS. Ngô Thanh Tùng – Giám đốc Thư viện; ThS. Nguyễn Thùy Linh – Phó Bí thư Đoàn Trường, Bí thư Liên chi đoàn Khoa Tài chính – Ngân hàng; ThS. Nguyễn Thị Thu Hà – Bí thư Liên chi đoàn Khoa Luật; ThS. Nguyễn Hà My – Bí thư Liên chi đoàn Khoa Kinh tế; ThS. Bùi Anh Tuấn – Phó Bí thư Liên chi đoàn Khoa Công nghệ thông tin; ThS. Vũ Thị Thúy – Phó Bí thư Liên chi đoàn Khoa Luật.
Với sự tham gia của đại diện các đơn vị và lĩnh vực chuyên môn khác nhau, phiên thảo luận tạo điều kiện tiếp cận chủ đề chuyển đổi số từ nhiều góc nhìn. Qua đó, vấn đề làm chủ công nghệ được đặt trong mối quan hệ trực tiếp với hoạt động đào tạo, nghiên cứu, quản lý, công tác Đoàn – Hội và định hướng nghề nghiệp của sinh viên.
Thông điệp quan trọng được đặt ra là không nên giới hạn khái niệm sáng tạo công nghệ trong việc viết phần mềm hay phát triển những sản phẩm kỹ thuật phức tạp. Một sinh viên biết thiết kế quy trình học tập hiệu quả hơn bằng công cụ số, xây dựng phương pháp quản lý dữ liệu khoa học hơn, phát triển giải pháp truyền thông phù hợp hơn hoặc đề xuất cách thức phục vụ cộng đồng thuận tiện hơn cũng đang góp phần thúc đẩy đổi mới sáng tạo.
Điều cần thiết là mỗi ý tưởng phải xuất phát từ nhu cầu thực tế, được kiểm chứng thông qua quá trình triển khai và hướng đến hiệu quả cụ thể. Tinh thần làm chủ công nghệ vì vậy không chỉ thể hiện ở khả năng sử dụng công cụ, mà còn ở năng lực đặt vấn đề, chủ động thử nghiệm, đánh giá kết quả và chịu trách nhiệm với giải pháp do mình đề xuất.
Vai trò của tổ chức Đoàn – Hội trong xây dựng thế hệ công dân số chủ động
Bên cạnh việc nâng cao năng lực cá nhân, diễn đàn cũng gợi mở yêu cầu phát huy vai trò của tổ chức Đoàn Thanh niên – Hội Sinh viên trong đồng hành cùng sinh viên trên hành trình làm chủ công nghệ số.
Đoàn Thanh niên – Hội Sinh viên Trường Đại học Mở Hà Nội tiếp tục phát huy vai trò là người bạn đồng hành của sinh viên, tiếp thu tinh thần của diễn đàn để cụ thể hóa thành những chương trình hành động thiết thực trong năm học. Các hoạt động Đoàn – Hội cần tiếp tục đổi mới về nội dung và phương thức tổ chức, tạo thêm những không gian để sinh viên học hỏi, trải nghiệm và thực hành kỹ năng số. Các sân chơi học thuật, câu lạc bộ công nghệ, cuộc thi khởi nghiệp đổi mới sáng tạo và chương trình tập huấn kỹ năng số có thể trở thành môi trường để sinh viên chuyển hóa kiến thức thành sản phẩm, sáng kiến và những giải pháp phục vụ cộng đồng.
Quan trọng hơn, hoạt động chuyển đổi số trong sinh viên cần được triển khai theo hướng thực chất, gắn với nhu cầu học tập, nghiên cứu và phát triển nghề nghiệp. Thay vì chỉ dừng lại ở việc giới thiệu công cụ hoặc phổ biến kiến thức, các chương trình nên khuyến khích người học trực tiếp giải quyết những bài toán cụ thể, làm việc theo nhóm, chia sẻ kinh nghiệm và đánh giá hiệu quả của giải pháp sau khi áp dụng.
Đội ngũ cán bộ Đoàn – Hội có vị trí quan trọng trong quá trình này. Với vai trò kết nối sinh viên, tổ chức phong trào và thúc đẩy các hoạt động cộng đồng, cán bộ Đoàn – Hội có thể trở thành những hạt nhân lan tỏa tinh thần học tập số, xây dựng văn hóa sáng tạo và khuyến khích sinh viên hỗ trợ lẫn nhau trong quá trình tiếp cận công nghệ.
Tuy nhiên, để phong trào phát triển bền vững, cần bảo đảm sự phối hợp giữa tổ chức Đoàn – Hội, các đơn vị chuyên môn, giảng viên và sinh viên. Những sáng kiến công nghệ cần có môi trường thử nghiệm, nguồn lực hỗ trợ và cơ chế đánh giá phù hợp. Việc khuyến khích sinh viên sáng tạo cũng cần đi cùng sự tôn trọng khác biệt, chấp nhận những thử nghiệm chưa thành công và tạo cơ hội để người học hoàn thiện ý tưởng thông qua thực hành.
Khi hoạt động Đoàn – Hội trở thành cầu nối giữa tri thức, công nghệ và nhu cầu thực tiễn, mỗi chương trình không chỉ góp phần làm phong phú đời sống sinh viên mà còn có thể tạo ra những giá trị lâu dài cho cộng đồng đại học.
Trường Đại học Mở Hà Nội: Mở rộng cơ hội, phát triển năng lực trong môi trường số
Đối với Trường Đại học Mở Hà Nội, diễn đàn là hoạt động có ý nghĩa trong việc thúc đẩy nhận thức và tinh thần chủ động của sinh viên trước những yêu cầu mới của thời đại số. Với triết lý giáo dục của Nhà trường: “Mở cơ hội – Mở trái tim – Mở trí tuệ – Mở tầm nhìn – Mở tương lai”, theo đó, công nghệ được xác định là nền tảng và đòn bẩy hỗ trợ thực hiện sứ mệnh giáo dục, mở rộng cơ hội tiếp cận tri thức và tạo điều kiện để người học phát triển năng lực trong môi trường ngày càng gắn kết với công nghệ.
Trong giáo dục đại học, chuyển đổi số không chỉ liên quan đến việc sử dụng nền tảng học tập trực tuyến hay số hóa tài liệu. Một môi trường giáo dục thích ứng với thời đại số cần hướng tới phát triển năng lực tự học, tăng cường tương tác, hỗ trợ nghiên cứu và giúp sinh viên biết vận dụng tri thức vào thực tiễn.
Điều đó đòi hỏi người học phải thay đổi cách tiếp cận việc học. Thay vì chỉ tiếp nhận kiến thức trên lớp, sinh viên cần chủ động tìm kiếm tài liệu, tham gia các hoạt động học thuật, thực hành với công cụ phù hợp và xây dựng phương pháp học tập cá nhân. Công nghệ có thể hỗ trợ quá trình này, nhưng kết quả phụ thuộc vào sự chủ động, tính kỷ luật và tinh thần trách nhiệm của mỗi người.
Tại diễn đàn, TS. Nguyễn Minh Phương cũng gửi gắm kỳ vọng tới các đại biểu sinh viên, đặc biệt là những cán bộ đang đảm nhiệm vai trò thủ lĩnh Đoàn – Hội. Mỗi sinh viên cần lắng nghe với tinh thần cầu thị, đặt câu hỏi bằng tư duy phản biện và tự tin trao đổi quan điểm. Những ý tưởng mới cần được khuyến khích, bởi đổi mới sáng tạo thường bắt đầu từ việc nhìn nhận vấn đề theo cách khác biệt và mạnh dạn thử nghiệm những phương án chưa từng được triển khai.
Sau diễn đàn, điều quan trọng không chỉ là những nội dung được ghi nhận mà còn là sự chuyển biến trong nhận thức và hành động. Mỗi sinh viên cần biết biến điện thoại thông minh, máy tính và các công cụ số thành phương tiện phục vụ nghiên cứu, tự học, phát triển kỹ năng và sáng tạo giá trị.
Đồng thời, việc ứng dụng công nghệ cần gắn với bản lĩnh, đạo đức và trách nhiệm. Sinh viên phải biết bảo vệ dữ liệu cá nhân, tôn trọng quyền sở hữu trí tuệ, sử dụng trí tuệ nhân tạo một cách minh bạch và có trách nhiệm, không đánh đổi tính trung thực trong học tập để lấy sự thuận tiện trước mắt. Năng lực số chỉ thực sự có ý nghĩa khi giúp người học tiến bộ về tri thức, nâng cao chất lượng công việc và đóng góp tích cực cho cộng đồng.
Với định hướng đó, diễn đàn không chỉ góp phần khẳng định vai trò của Nhà trường trong việc đồng hành cùng tuổi trẻ, mà còn đặt ra yêu cầu tiếp tục phát triển môi trường học tập khuyến khích sáng tạo, thúc đẩy ứng dụng công nghệ và tạo điều kiện để sinh viên phát huy thế mạnh của từng ngành đào tạo.
Từ nhận thức đến hành động: Mỗi sinh viên là một chủ thể kiến tạo tương lai số
Một trong những thách thức lớn nhất của chuyển đổi số là khoảng cách giữa nhận thức và hành động. Nhiều người có thể nhận thấy vai trò quan trọng của công nghệ, nhưng để biến nhận thức thành năng lực thực tế đòi hỏi một quá trình học hỏi, rèn luyện và thực hành liên tục.
Đối với sinh viên, quá trình ấy có thể bắt đầu từ những việc gần gũi. Mỗi người cần xác định những kỹ năng số còn thiếu trong lĩnh vực chuyên môn của mình, xây dựng kế hoạch tự học phù hợp và lựa chọn công cụ có khả năng hỗ trợ trực tiếp cho việc học tập. Những kiến thức mới cần được vận dụng vào bài tập, đề tài nghiên cứu, dự án nhóm hoặc các hoạt động phục vụ cộng đồng để kiểm chứng hiệu quả.
Sinh viên cũng cần mạnh dạn tham gia các cuộc thi học thuật, chương trình đổi mới sáng tạo, hoạt động nghiên cứu khoa học và dự án liên ngành. Đây là môi trường giúp người học tiếp xúc với những vấn đề thực tiễn, học cách phối hợp với người khác, thử nghiệm ý tưởng và phát triển tư duy giải quyết vấn đề.
Một dự án số không nhất thiết phải bắt đầu bằng công nghệ phức tạp. Đôi khi, giá trị lớn nhất đến từ việc phát hiện một bất cập trong quy trình hiện có, tìm hiểu nhu cầu của người sử dụng và đề xuất giải pháp phù hợp. Khi sinh viên biết kết hợp kiến thức chuyên môn với công nghệ để giải quyết vấn đề cụ thể, quá trình học tập sẽ trở nên gần gũi hơn với thực tiễn nghề nghiệp.
Cùng với đó, người trẻ cần nuôi dưỡng tinh thần học tập suốt đời. Không ai có thể nắm bắt toàn bộ sự phát triển của công nghệ, nhưng mỗi người đều có thể rèn luyện khả năng tự học, thích ứng và cập nhật tri thức. Sự chủ động hôm nay sẽ tạo nền tảng để sinh viên tự tin hơn khi bước vào thị trường lao động, nơi yêu cầu công việc có thể thay đổi nhanh chóng dưới tác động của tự động hóa, dữ liệu và trí tuệ nhân tạo.
Đặc biệt, trong một thế giới ngày càng kết nối, sinh viên Việt Nam cần hướng đến khả năng hội nhập quốc tế nhưng vẫn giữ vững bản sắc văn hóa dân tộc. Năng lực ngoại ngữ, kỹ năng hợp tác, hiểu biết về các chuẩn mực số và khả năng tiếp cận tri thức toàn cầu sẽ mở rộng cơ hội phát triển. Song song với đó, tinh thần trách nhiệm, lòng tự hào dân tộc, sự tôn trọng các giá trị văn hóa và ý thức đóng góp cho cộng đồng cần tiếp tục được bồi đắp.
Một thế hệ tri thức trẻ làm chủ công nghệ không chỉ được đánh giá bằng số lượng công cụ biết sử dụng hay những sản phẩm được tạo ra, mà còn bằng cách công nghệ được vận dụng để phục vụ con người. Công nghệ chỉ thực sự trở thành động lực phát triển khi góp phần nâng cao chất lượng cuộc sống, mở rộng cơ hội tiếp cận tri thức, thúc đẩy công bằng và giải quyết những vấn đề có ý nghĩa đối với xã hội.
Vì vậy, sứ mệnh tiên phong của thanh niên trong kỷ nguyên số vừa mang ý nghĩa phát triển năng lực cá nhân, vừa gắn với trách nhiệm cộng đồng và khát vọng phát triển đất nước. Mỗi bước tiến trong học tập, mỗi sáng kiến được thử nghiệm và mỗi giải pháp có ích cho cộng đồng đều có thể trở thành một đóng góp thiết thực vào hành trình chuyển đổi số quốc gia.
Lan tỏa tinh thần tiên phong, kiến tạo những giá trị mới
Diễn đàn “Sứ mệnh tiên phong làm chủ công nghệ số của thế hệ tri thức trẻ Việt Nam” diễn ra ngày 12/10/2026 là dịp để cán bộ Đoàn – Hội và sinh viên cùng nhìn nhận sâu sắc hơn về vai trò của công nghệ trong học tập, nghiên cứu và phát triển nghề nghiệp. Thông qua các chuyên đề và phiên thảo luận đa chiều, chương trình đặt ra yêu cầu chuyển đổi từ tư duy sử dụng công nghệ đơn thuần sang chủ động ứng dụng, sáng tạo và làm chủ công nghệ trên nền tảng tri thức chuyên môn, đạo đức và trách nhiệm xã hội.
Phát biểu tổng kết chương trình, Ban Tổ chức nhấn mạnh ý nghĩa của việc tiếp tục lan tỏa tinh thần tiên phong, khuyến khích sinh viên chủ động học tập, rèn luyện kỹ năng số và cụ thể hóa những nội dung trao đổi thành hành động thiết thực. Những định hướng từ diễn đàn cần được tiếp nối bằng các hoạt động phù hợp trong công tác Đoàn – Hội, trong học tập, nghiên cứu khoa học và trong từng lĩnh vực đào tạo.
Có thể khẳng định rằng, trong kỷ nguyên số, tiên phong không chỉ là đi đầu trong việc tiếp cận công nghệ mới, mà còn là dám nghĩ, dám làm, dám thử nghiệm và dám chịu trách nhiệm với những giá trị mình tạo ra. Làm chủ công nghệ không chỉ là hiểu cách vận hành một công cụ, mà còn là biết lựa chọn công cụ đúng lúc, sử dụng đúng mục đích, đánh giá đúng giới hạn và sáng tạo những giải pháp phù hợp với nhu cầu của con người.
Với sự quan tâm, định hướng của các cấp bộ Đoàn – Hội, sự đồng hành của cơ sở giáo dục và tinh thần nhiệt huyết của tuổi trẻ, thế hệ tri thức trẻ Việt Nam có nhiều điều kiện để phát huy vai trò trong tiến trình chuyển đổi số. Điều quan trọng là mỗi sinh viên cần bắt đầu từ chính mình, không ngừng học hỏi, nâng cao năng lực chuyên môn, rèn luyện tư duy phản biện và nuôi dưỡng khát vọng cống hiến.
Thông điệp mà diễn đàn hướng tới cũng chính là lời nhắn gửi tới mỗi sinh viên hôm nay: hãy chủ động trước sự thay đổi, biến tri thức thành năng lực, biến công nghệ thành công cụ sáng tạo và biến khát vọng thành hành động cụ thể. Khi mỗi người trẻ biết làm chủ bản thân, làm chủ tri thức và từng bước làm chủ công nghệ, thế hệ tri thức trẻ Việt Nam sẽ có thêm nền tảng vững chắc để khẳng định vị thế, đóng góp cho sự phát triển của Thủ đô và đất nước.
Tiên phong trong nhận thức, vững vàng trong tri thức, sáng tạo trong hành động và trách nhiệm trong từng giải pháp – đó chính là tinh thần cần được lan tỏa từ diễn đàn, để tuổi trẻ Việt Nam tự tin bước vào tương lai số và góp phần kiến tạo một Việt Nam phát triển, thịnh vượng trong kỷ nguyên mới.