THÔNG TIN KẾT QUẢ NGHIÊN CỨU – Mã số: MHN2024-01.07 – Chủ nhiệm đề tài: ThS. Nguyễn Thị Ngọc Anh

THÔNG TIN KẾT QUẢ NGHIÊN CỨU

1. Thông tin chung:

– Tên đề tài: Phân lập, tuyển chọn một số chủng vi nấm có khả năng tổng hợp hoạt chất kháng khuẩn và ức chế tế bào ung thư từ trầm tích phá Tam Giang- Thừa Thiên Huế

– Mã số: MHN2024-01.07

– Chủ nhiệm đề tài: Ths. Nguyễn Thị Ngọc Anh

– Thời gian thực hiện: Tháng 2/2024 đến 12/20205; Gia hạn đến 6/2026

2. Mục tiêu:

Tuyển chọn được chủng vi nấm tổng hợp hoạt chất kháng khuẩn và ức chế tế bào ung thư từ trầm tích phá Tam Giang – Thừa Thiến Huế

3. Tính mới và sáng tạo:

            Trên cơ sở kế thừa những thành tựu về lý luận và thực tiễn của các công trình khoa học về vi nấm biển, vi nấm có nguồn gốc từ biển và khả năng sinh các hợp chất có hoạt tính sinh học, việc nghiên cứu đề tài có những đóng góp về mặt lý luận và thực tiễn như sau:

1. Về lý luận:

            – Bổ sung dữ liệu khoa học về nguồn vi nấm có khả năng nuôi cấy từ trầm tích phá Tam Giang, góp phần làm phong phú cơ sở dữ liệu về vi sinh vật tại hệ sinh thái đầm phá ven biển Việt Nam.

            – Cung cấp thông tin về mối liên hệ giữa đặc điểm phân loại của một số chủng vi nấm với khả năng kháng khuẩn và ức chế tế bào ung thư, qua đó bổ sung cơ sở khoa học cho việc sàng lọc các chủng vi nấm có tiềm năng sinh chất chuyển hóa thứ cấp có hoạt tính sinh học.

            – Góp phần khẳng định trầm tích phá Tam Giang là nguồn tiềm năng để khai thác vi nấm sinh các hợp chất có hoạt tính sinh học, tạo cơ sở cho các nghiên cứu sâu hơn về hóa học các hợp chất tự nhiên và cơ chế tác dụng của chúng.

1. Về thực tiễn:

– Đã phân lập được 74 chủng vi nấm từ trầm tích thu tại 5 vị trí của phá Tam Giang; trong đó tuyển chọn được 9 chủng biểu hiện hoạt tính sinh học.

– Tuyển chọn được hai chủng vi nấm tiềm năng là TGCB Sa3 và TGCB PI4, được định danh bằng trình tự vùng ITS tương ứng là Aspergillus flavofurcatus và Aspergillus aculeatus.

– Chủng TGCB Sa3 thể hiện phổ kháng khuẩn tương đối rộng, có khả năng ức chế 6/8 chủng vi khuẩn thử nghiệm, đồng thời biểu hiện khả năng ức chế tế bào ung thư MCF-7 và HepG2 nhưng ít ảnh hưởng đến tế bào HEK-293T; do đó được lựa chọn để nghiên cứu sâu hơn.

– Xây dựng được quy trình bước đầu từ phân lập – sàng lọc hoạt tính – định danh – nuôi cấy quy mô lớn – chiết xuất – phân đoạn – đánh giá hoạt tính, tạo cơ sở cho việc khai thác các chất chuyển hóa thứ cấp từ vi nấm trầm tích phá Tam Giang.

– Kết quả của đề tài tạo nguồn chủng vi nấm và các hợp chất có hoạt tính sinh học tiềm năng, phục vụ các nghiên cứu tiếp theo theo hướng phát triển các tác nhân kháng khuẩn và hỗ trợ tìm kiếm hoạt chất có tiềm năng ứng dụng trong y – dược và công nghệ sinh học.

4. Kết quả nghiên cứu:

Sau đây là các kết quả nghiên cứu chính của đề tài:

Đề tài đã thu nhận mẫu bùn đáy tại 5 khu vực của phá Tam Giang và phân lập được 74 chủng vi nấm, trong đó khu vực TGCB chiếm 64,7%. Qua sàng lọc, 9/74 chủng có hoạt tính ức chế vi sinh vật kiểm định; nổi bật là TGCB Sa3 có khả năng đối kháng 6/8 chủng. Hai chủng TGCB PI4 và TGCB Sa3 đồng thời thể hiện khả năng ức chế tế bào ung thư MCF-7, HepG2 và ít gây độc đối với tế bào HEK 293T. Dựa trên đặc điểm hình thái và trình tự ITS rDNA, TGCB PI4 được định danh là Aspergillus aculeatus TGCB PI4 và TGCB Sa3 là Aspergillus flavofurcatus TGCB Sa3; trình tự ITS của TGCB Sa3 đã được đăng ký GenBank với mã số PV888630.

Chủng TGCB Sa3 được lựa chọn nghiên cứu lên men chìm. Điều kiện phù hợp để thu cao chiết ethyl acetate có hoạt tính sinh học là môi trường Sa1, tỷ lệ tiếp giống 3%, 28°C, 120 vòng/phút và 15 ngày. Từ dịch lên men và sinh khối, nghiên cứu thu được 300 g cặn chiết methanol và phân lập được 03 hợp chất sạch: Viridicatol, Viridicatin và Trichodermin.

Cả ba hợp chất đều có khả năng ức chế một số vi sinh vật kiểm định. Trong đó, Viridicatin có hoạt tính nổi bật nhất, ức chế B. cereus ATCC 11778, S. aureus ATCC 6538 và E. coli ATCC 11105 với MIC lần lượt là 256, 32 và 256 µg/mL; Viridicatol ức chế S. aureus với MIC 128 µg/mL và Trichodermin ức chế B. cereus với MIC 256 µg/mL.

Như vậy, đề tài đã tuyển chọn được A. flavofurcatus TGCB Sa3 là nguồn vi nấm tiềm năng sinh các chất chuyển hóa thứ cấp có hoạt tính sinh học, tạo cơ sở cho nghiên cứu khai thác hợp chất tự nhiên từ vi nấm biển và ven biển Việt Nam.

 Sản phẩm: 

6. Phương thức chuyển giao, địa chỉ ứng dụng, tác động và lợi ích mang lại của kết quả nghiên cứu:

6.1. Phương thức chuyển giao

Các kết quả nghiên cứu là sản phẩm của đề tài được bàn giao cho Trường và thuộc quyền sở hữu của Trường Đại học Mở Hà Nội. Nhà trường tổ chức chuyển giao sản phẩm nghiên cứu theo quy định hiện hành

6.2. Địa chỉ ứng dụng

Kết quả đề tài là chuyên đề để giảng dạy các học phần đại học cho sinh viên Viện Công nghệ Sinh học và Công nghệ Thực phẩm, trường Đại học Mở Hà Nội như:

– Vi sinh vật học công nghiệp

– Các hoạt chất sinh học từ sinh vật

– Sinh học phân tử