THÔNG TIN KẾT QUẢ NGHIÊN CỨU- Mã số: MHN 2025-02.33 - Chủ nhiệm đề tài: TS. Nguyễn Thị Phan Mai

1. Thông tin chung

• Tên: Hoàn thiện pháp luật về bảo hiểm thất nghiệp ở Việt Nam hiện nay
• Mã số: MHN 2025-02.33
• Chủ nhiệm: TS. Nguyễn Thị Phan Mai
• Thời gian thực hiện: 01/2025-12/2025, gia hạn 01 lần 06 tháng, đến 06/2026

2. Mục tiêu

Làm rõ các vấn đề về lý luận thực trạng thực thi pháp luật về bảo hiểm thất nghiệp ở Việt Nam và đề xuất các giải pháp hoàn thiện pháp luật.

3. Tính mới và sáng tạo

– Về mặt lý luận: Đề tài đã phát triển cách tiếp cận lý luận đối với bảo hiểm thất nghiệp theo hướng toàn diện và hiện đại, không chỉ xem đây là một chế độ bảo hiểm xã hội mang tính bù đắp thu nhập, mà còn là một thiết chế quản trị rủi ro thất nghiệp và công cụ chính sách thị trường lao động. Trên cơ sở kết hợp các tiếp cận về an sinh xã hội, quản lý rủi ro xã hội và quyền con người, nghiên cứu đã làm rõ vai trò, chức năng và vị trí của bảo hiểm thất nghiệp trong hệ thống an sinh xã hội và trong mối quan hệ với thị trường lao động, qua đó bổ sung và hoàn thiện cơ sở lý luận cho việc nghiên cứu và xây dựng pháp luật về bảo hiểm thất nghiệp ở Việt Nam

 – Về mặt khoa học:  Đề tài xây dựng và vận dụng việc phân tích khung pháp luật bảo hiểm thất nghiệp dựa trên sự kết hợp giữa chuẩn mực quốc tế và điều kiện thể chế – kinh tế – xã hội Việt Nam. Việc phân tích pháp luật không dừng ở mô tả quy định, mà gắn chặt với đánh giá hiệu lực, hiệu quả thực thi và các xu hướng mới như “an sinh chủ động”, chuyển đổi số, mở rộng bao phủ, qua đó tạo ra giá trị khoa học và tính liên ngành rõ nét.

– Về thực tiễn, ứng dụng kết quả nghiên cứu:  là tài liệu phục vụ giảng dạy, nghiên cứu tại các cơ sở đào tạo ngành luật và nghề luật; làm tài liệu tham khảo cho các cơ quan, tổ chức, cá nhân trong việc thực hiện quyền, nghĩa vụ về bảo hiểm thất nghiệp.

4. Kết quả nghiên cứu

Về lý luận

Đề tài đã hệ thống hóa, làm rõ các khái niệm, đặc điểm, chức năng và nguyên tắc cơ bản của bảo hiểm thất nghiệp trong điều kiện kinh tế thị trường hiện đại. Trên cơ sở đó, nghiên cứu khẳng định vai trò của bảo hiểm thất nghiệp như một trụ cột an sinh xã hội, đồng thời là công cụ hỗ trợ điều tiết thị trường lao động và ổn định kinh tế – xã hội.

Về thực trạng quy định của pháp luật

Nghiên cứu đã phân tích toàn diện khung pháp luật bảo hiểm thất nghiệp hiện hành, trọng tâm là Luật Việc làm và các văn bản hướng dẫn thi hành. Kết quả cho thấy pháp luật đã hình thành cơ chế tương đối đầy đủ về đối tượng, điều kiện hưởng, chế độ và quản lý quỹ, nhưng vẫn tồn tại những hạn chế về phạm vi bao phủ, thiết kế các chế độ chủ động và tính linh hoạt của cơ chế pháp lý.

Về thực tiễn thực hiện các quy định pháp luật

Đề tài đánh giá thực tiễn thực hiện pháp luật bảo hiểm thất nghiệp thông qua số liệu, báo cáo và phân tích chính sách, chỉ ra những kết quả tích cực trong bảo vệ thu nhập người lao động và ổn định xã hội. Đồng thời, nghiên cứu cũng làm rõ các bất cập trong tổ chức thực hiện như thủ tục hành chính còn nặng, hiệu quả tư vấn – giới thiệu việc làm chưa cao, mức độ tiếp cận của một số nhóm lao động còn hạn chế.

Về kiến nghị hoàn thiện pháp luật

Trên cơ sở phân tích lý luận và thực tiễn, đề tài đề xuất hệ thống kiến nghị hoàn thiện pháp luật bảo hiểm thất nghiệp theo hướng mở rộng diện bao phủ, tăng cường tính chủ động, nâng cao hiệu quả quản trị quỹ và đẩy mạnh chuyển đổi số trong thực thi. Các kiến nghị được xây dựng bảo đảm tính khả thi, phù hợp điều kiện Việt Nam và có giá trị tham khảo cho quá trình sửa đổi, hoàn thiện pháp luật trong thời gian tới.

5. Sản phẩm

6. Phương thức chuyển giao, địa chỉ ứng dụng, tác động và lợi ích mang lại của kết quả nghiên cứu 

• Phương thức chuyển giao

Các kết quả nghiên cứu là sản phẩm của đề tài được bàn giao cho Trường và thuộc quyền sở hữu của Trường Đại học Mở Hà Nội. Nhà trường tổ chức chuyển giao sản phẩm nghiên cứu theo quy định hiện hành.

• Địa chỉ ứng dụng: Trường Đại học Mở Hà Nội.